METODA I ZMIANY — Polska 2025 v3

Dokument opisuje, jak obliczono 37 wskaźników środowiskowych na 1 kWh energii elektrycznej fizycznie dostarczonej odbiorcy w Polsce w 2025 r., i jakie zmiany wprowadziła wersja v3. Jest również opisem modyfikacji danych tła wymaganym przez warunki korzystania ze źródłowej bazy. Pełne wartości wskaźników zawiera pakiet danych.

1. Granice i miks 2025

Jednostką jest 1 kWh energii dostępnej do zużycia końcowego; w 2025 r. było to 152807,888 GWh. Bilans: produkcja netto wszystkich źródeł plus import, minus eksport, pobór elektrowni szczytowo-pompowych i baterii, pozostałe przetwarzanie i straty sieciowe. Dane roczne pochodzą z bilansu energii elektrycznej Eurostatu [źródło](https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/nrg_cb_e/default/table) oraz tablic produkcji z paliw [źródło](https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/nrg_ind_pehcf/default/table) i ze źródeł niepalnych [źródło](https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/nrg_ind_pehnf/default/table). Wszystkie obserwacje 2025 są danymi wstępnymi. Produkcję netto według technologii oszacowano ze stóp potrzeb własnych 2024 uzgodnionych do sumy 2025. Kierunki fizycznego importu pochodzą z raportu PSE za 2025 r. [źródło](https://www.pse.pl/dane-systemowe/funkcjonowanie-kse/raporty-roczne-z-funkcjonowania-kse-za-rok/raporty-za-rok-2025). Pięć miksów krajów dostawy, czyli Niemiec, Szwecji, Czech, Litwy i Słowacji, obejmuje 97,9875% importu; przeważono je produkcją i importem 2025, a ich dalsze podprocesy pozostają z lat 2021–2023. Udziały usług sieciowych trzech poziomów napięcia oszacowano z wolumenów czterech operatorów za 2025 r. Rok 2025 jest rokiem miksu i części obserwacji; roku wszystkich danych nie przepisano na 2025.

2. Emisje, krajowe panele i paliwa

Emisje CO₂ z pierwszego spalania węgla skalibrowano do zweryfikowanych emisji 2025 w unijnym systemie handlu uprawnieniami do emisji (ETS), opublikowanych przez Komisję Europejską [źródło](https://climate.ec.europa.eu/news-other-reads/news/eu-emissions-trading-system-sustains-downward-trend-covered-emissions-2026-04-10_en), zestawionych z produkcją netto i ciepłem tych samych instalacji. Dla węgla brunatnego panel Bełchatów i Turów pokrywa 95,7417% krajowej produkcji netto; krajowy współczynnik wynosi 1,123292548 kg CO₂ na kWh technologii wobec 1,02919 w starym źródle. Przy tej samej metodzie poziom 2024 wynosi 1,116747883, więc zmiana jest aktualizacją poziomu danych i częściowo sposobu alokacji, nie wzrostem emisji o 9,14% między latami. Dla węgla kamiennego panel elektrowni PGE (Opole, Rybnik, Dolna Odra) i TAURON Wytwarzanie pokrywa 39,6706% produkcji netto; na stary współczynnik nałożono mnożnik 0,983894863. Emisje SO₂, NOₓ i CO zaktualizowano mnożnikami z panelu TAURON Wytwarzanie 2024–2025 [źródło](https://www.tauron.pl/-/media/offer-documents/tauron/prezentacje/2025/prezentacja-wynikowa-za-fy2025_pln.ashx), nałożonymi na masy skalibrowane do krajowych wskaźników KOBiZE za 2024 r. [źródło](https://www.kobize.pl/uploads/materialy/materialy_do_pobrania/aktualnosci/2025/142_Wskazniki_emisyjnosci_2025.pdf). W ramach kalibracji podmieniono wyłącznie wskazane emisje bezpośrednie; mnożnikiem CO₂ nie przeskalowano paliwa ani całego cyklu życia.

Metan kopalń węgla kamiennego przeliczono z oficjalnej masy 2024 z tabel raportowania emisji i ilorazu objętości metanu według WUG za 2025 r. [źródło](https://www.gov.pl/attachment/ba8c4376-b0d7-4a96-bd92-39f9757562b8) i 2024 r. [źródło](https://www.gov.pl/attachment/021f33ee-cfaf-4bb6-8371-56c312d3a255), odniesionych do wydobycia 2025: 0,008240108 kg CH₄ na kg węgla wobec 0,009764501 wcześniej. Podaż gazu 254170 GWh pochodzi ze sprawozdania Ministerstwa Energii za 2025 r. [źródło](https://www.gov.pl/attachment/0143901a-6499-4fe2-b1a2-c09318c3ee1e); kierunki dostaw dotyczą całej gospodarki, nie zakupów elektrowni. Strukturę krajów importu węgla energetycznego wyznaczono z danych celnych Comext 2025 [źródło](https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/ds-045409/default/table?lang=en), a wolumen z bilansu energetycznego. Zużycie prądu, oleju i ciepła na kilogram paliwa pozostaje z 2024.

3. Tło i adaptacje 2025 v3

Macierz procesów tła i współczynniki charakteryzacji pochodzą z zamrożonego modelu 2024; nowe zapotrzebowania rozwiązano w pełnym grafie procesów. Starsze technologie, infrastruktura, dalsze podprocesy importu i część emisji pozostają jawnie starszym tłem. Wersja v3 łączy zmiany nadkładu, wody i technologii chloru; dodatkowo zbadano wariant wzbogacania uranu. Łączna zmiana wpływu na klimat względem v2 wynosi −0,00270%.

Nadkład. Polski iloraz 248,7 mln t nadkładu do 43,462 mln t węgla brunatnego, czyli 5,72224 kg/kg, obliczono z danych WUG [źródło](https://www.wug.gov.pl/download/Sprawozdanie-z-dzialalnosci-urzedow-gorniczych-w-roku-2025,8873.pdf/view) i PIG-PIB [źródło](https://www.pgi.gov.pl/surowce/energetyczne/13936-wegiel_brunatny.html) za 2024 r. i zastosowano jako zamiennik 2025 do pierwszego krajowego zasilenia polskim węglem brunatnym. Osiem emisji ze składowania nadkładu poprawiono według erraty autora pierwotnego modelu [źródło](https://www.doka.ch/DokaCoalTailings.pdf#page=22). Nie ma nowej geochemii odcieków polskich kopalń; dawne dane wymywania pozostają, a kategorii nadkładu nie wyzerowano.

Woda. Wykazane strumienie wody pierwszych procesów polskich otrzymały charakteryzację właściwą dla Polski z tej samej wersji metody; odpływ 0,025 l na kg wody odkarbonizowanej przyjęto jako jawny zamiennik. Regionalizacja zmienia współczynniki oceny wpływu, a historyczne ilości poboru i chłodzenia pozostają. Osobną zmianą ilościową jest wskazany zastępczy odpływ. Spadek wskaźnika pozbawienia dostępu do wody o 76,05% nie oznacza oszczędności wody w elektrowniach; dawne ilości chłodzenia nie stały się pomiarami floty 2025.

Chlor, ług sodowy i wodór. Przyjęto jedną strukturę technologii membranowej i przeponowej, bez technologii rtęciowej, według europejskich zdolności 2025 z opracowania Euro Chlor [źródło](https://www.chlorineindustryreview.com/competitive-supplier). Zmieniono udziały technologii, nie emisje jednostkowe poszczególnych procesów; zdolności są zamiennikiem produkcji.

Uran. Stare procesy wzbogacania dyfuzyjnego są historycznymi zastępstwami o niepotwierdzonej reprezentatywności. Obliczono pełny wariant wirówkowy (wpływ na klimat −0,00997%, niszczenie warstwy ozonowej −10,6228%), lecz go nie wybrano, bo nie ma ustalonego miksu zamówień paliwa 2025.

4. Alokacja

Eksport odjęto proporcjonalnie od krajowego wytwarzania netto bez magazynów; import pozostaje w miksie. Alternatywę odejmującą eksport z puli krajowej i importowej zachowano jako wariant. W panelach ETS intensywność liczy się jako emisje podzielone przez sumę prądu netto i ciepła wyrażonego w tej samej jednostce energii, co przypisuje emisje obu produktom według energii. Tło zachowuje odziedziczoną alokację egzergetyczną. Ta hybrydowa alokacja prąd–ciepło jest jawna; jej uzasadnienie i warianty przygotowano, lecz zgodności wyboru z wymaganiami norm nie rozstrzygnięto. Wariant bez przypisania emisji ciepłu daje dla węgla brunatnego 1,149279710 kg CO₂/kWh i jest próbą alokacji, nie górną granicą. Warianty alokacji policzono na wersji v2 i nie są przedstawiane jako warianty v3.

5. Węgiel biogeniczny

Model stosuje jedną ręczną konwencję w całym miksie krajowym, imporcie i tle: cały znany metan biogeniczny ma współczynnik 27,1 kg CO₂e na kg, a biogeniczny CO₂ jest neutralny w charakteryzacji elektryczności. Współczynnik 27,1 pochodzi z noty NMD/LBP|SIGHT z 2024 r. [źródło](https://milieudatabase.nl/nl/downloads-plugin/download/notitie-stappenplan-biogene-koolstof/); warianty 27 i 29,8 zachowano. Raport NMD o elektryczności z 2026 r., s. 27 [źródło](https://milieudatabase.nl/nl/rapporten-tool/report/242/), opisuje podobną neutralizację biogenicznego CO₂ dla energii z biomasy przy zachowaniu metanu. Jest to precedens programowy, nie źródło współczynnika ani zatwierdzenie polskiego modelu; rozszerzenie zasady na cały miks jest naszym jawnym wyborem. Dla v3 metan biogeniczny wynosi 0,0000742498462197 kg/kWh, czyli 0,00201217083255 kg CO₂e/kWh. Surowa różnica emisji i pobrania biogenicznego CO₂ wynosi +0,00553783580639 kg/kWh i pozostaje w inwentarzu; nie dodano sztucznego wyrównania bilansu węgla i nie deklaruje się pełnego fizycznego zamknięcia węgla. Relację konwencji do rachunku węgla biogenicznego w EN 15804, który charakteryzuje pobranie współczynnikiem −1, a emisję współczynnikiem +1, trzeba ocenić w wybranym zastosowaniu.

6. Zasady doboru danych energii

Zbiór jest rocznym fizycznym miksem dostawy. Nie jest miksem rezydualnym, profilem sprzedawcy ani profilem dostawy na określonym poziomie napięcia. Według załącznika E do EN 15941:2024 miks konsumpcyjny jest właściwy dla etapów poza bezpośrednią kontrolą właściciela deklaracji (E.2.6); pakiet zawiera hipotetyczną próbę modułu C3 z wkładem 10 kWh we wszystkich 37 wskaźnikach. Dla procesów pod kontrolą producenta obowiązuje hierarchia E.2.2: dane dostawcy, własne wytwarzanie albo miks rezydualny; brak profilu rezydualnego w tym pakiecie nie uzasadnia użycia miksu fizycznego. Dane tła i importu zachowują źródłowe konwencje rozliczenia energii, co norma dopuszcza przy opisanym uzasadnieniu (E.2.5). Teksty norm są dostępne w katalogach wydawców: PN-EN 15804+A2:2020-03 [źródło](https://sklep.pkn.pl/pn-en-15804-a2-2020-03p.html), wydanie skonsolidowane EN 15804:2012+A2:2019/AC:2021 [źródło](https://www.evs.ee/en/evs-en-15804-2012-a2-2019-ac-2021-consolidated) oraz EN 15941:2024 [źródło](https://www.evs.ee/en/evs-en-15941-2024). Zasady ról i oceny reprezentatywności w programie opisują ogólne instrukcje programu EPD Polska [źródło](https://epd.org.pl/wp-content/uploads/2024/04/Ogolne-instrukcje-programu-EPD-Polska-.pdf).

7. Jakość i ograniczenia

Ocena reprezentatywności objęła 61 jednostek danych z 50 procesów, które dają 80,11–83,78% bezwzględnych wkładów każdego z 13 podstawowych wskaźników. Pokrycie oceną nie oznacza udziału dobrych danych: część ilości wody i emisji ma słabe oceny czasowe, a masa nadkładu 2024 i dawne wymywanie mają oddzielne oceny. Obserwacje Eurostatu 2025 są wstępne. Dane baterii 2025, w których oddanie przewyższa ładowanie, są jawną niespójnością statystyki, nie sprawnością powyżej 100%. Analizy wrażliwości są scenariuszami założeń, nie granicami ufności. Obliczenia odtworzono wewnętrznie z zamrożonych danych wejściowych; pliki mają sumy kontrolne. Niezależna recenzja przez kompetentną osobę, formalna kwalifikacja zbioru i decyzja operatora programu nie zostały wykonane. Do rozstrzygnięcia pozostają alokacja prąd–ciepło, rachunek biogeniczny, przydatność istotnych danych zastępczych oraz ocena precyzji, kompletności i spójności.

8. Pochodzenie tła i źródła publiczne

Dane tła są zmodyfikowanymi danymi pochodzącymi z bazy inwentarzowej cyklu życia szwajcarskiej administracji federalnej. Wymagany cytat źródła: „Life Cycle Inventory database of the Swiss Federal Administration, BAFU:2026”. Zmodyfikowane dane nie są oryginalnym zbiorem i są tak oznaczone; BAFU nie poświadcza modyfikacji ani ich użycia. Ten dokument wraz z pakietem danych wskazuje zmienione procesy, charakter zmian i ich cel. Raporty autorów bazy nie są reprodukowane; pełny graf tła nie jest publikowany. Źródła obserwacji 2025 i korekt tła są jawne i publiczne; wskazano je w sekcjach 1–6: Eurostat, PSE, Komisja Europejska, WUG, PIG-PIB, Ministerstwo Energii, KOBiZE, TAURON, Euro Chlor, NMD oraz errata autora modelu nadkładu.