METODA I ZMIANY — Polska 2025 v4

Dokument opisuje, jak obliczono 37 wskaźników środowiskowych na 1 kWh energii elektrycznej fizycznie dostarczonej odbiorcy w Polsce w 2025 r., i co zmienia wersja v4 względem v3. Jest również opisem modyfikacji danych tła wymaganym przez warunki korzystania ze źródłowej bazy. Pełne wartości wskaźników zawiera pakiet danych.

1. Granice i miks 2025

Jednostką jest 1 kWh energii dostępnej do zużycia końcowego; w 2025 r. było to 152807,888 GWh. Bilans: produkcja netto wszystkich źródeł plus import, minus eksport, pobór elektrowni szczytowo-pompowych i baterii, pozostałe przetwarzanie i straty sieciowe. Miks, importy i straty przejęto bez zmian z wersji v3. Dane roczne pochodzą z bilansu energii elektrycznej Eurostatu (https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/nrg_cb_e/default/table) oraz tablic produkcji z paliw (https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/nrg_ind_pehcf/default/table) i ze źródeł niepalnych (https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/nrg_ind_pehnf/default/table); obserwacje 2025 są danymi wstępnymi. Kierunki fizycznego importu pochodzą z raportu Polskich Sieci Elektroenergetycznych za 2025 r. (https://www.pse.pl/dane-systemowe/funkcjonowanie-kse/raporty-roczne-z-funkcjonowania-kse-za-rok/raporty-za-rok-2025). Pięć miksów krajów dostawy, czyli Niemiec, Szwecji, Czech, Litwy i Słowacji, obejmuje 97,9875% importu; ich dalsze podprocesy pozostają z lat 2021–2023. Eksport odjęto proporcjonalnie od krajowego wytwarzania netto bez magazynów. Rok 2025 jest rokiem miksu i aktualizowanych aktywności; roku wszystkich danych nie przepisano na 2025.

2. Węgiel brunatny

Bezpośrednie emisje krajowego spalania węgla brunatnego oparto na wspólnej rocznej grupie danych Agencji Rynku Energii (ARE) za 2025 r.: zużyciu paliwa, energii netto prądu i ciepła, emisji CO₂ oraz masach SO₂, NOₓ, CO, pyłu, CH₄, kadmu, ołowiu i rtęci. Źródłem są arkusz EMITOR 2025 (https://cms.are.waw.pl/uploads/EMITOR_2025_wersja_ogolna_3cad950cab.xlsx) i formularz G-10.2 za 2025 r. (https://cms.are.waw.pl/uploads/G_102_11380cfd3c.pdf). Emisje przypisano prądowi i ciepłu według energii netto. Podmieniono wyłącznie wskazane pierwsze przepływy; zachowano dotychczasowe przedziały powietrza, ogólne formy metali i rozkład frakcji pyłu. Metan ze spalania jest oszacowaniem według domyślnych współczynników Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu (IPCC), nie pomiarem. Zużycie ciężkiego oleju opałowego i skroplonego gazu węglowodorowego (LPG) uzupełniono o łańcuchy dostawy bez ponownego liczenia spalania; dobór paliw wynika z ich właściwości i funkcji, udziały gatunków nie są pomiarem 2025. Polski iloraz nadkładu 5,72224 kg na kg węgla brunatnego, obliczony z danych Wyższego Urzędu Górniczego (https://www.wug.gov.pl/download/Sprawozdanie-z-dzialalnosci-urzedow-gorniczych-w-roku-2025,8873.pdf/view) i Państwowego Instytutu Geologicznego (https://www.pgi.gov.pl/surowce/energetyczne/13936-wegiel_brunatny.html) za 2024 r., oraz errata autora modelu składowania nadkładu (https://www.doka.ch/DokaCoalTailings.pdf#page=22) pozostają z v3; masę nadkładu przeliczono dla nowego zapotrzebowania na paliwo.

3. Węgiel kamienny

Zużycie paliwa na kWh netto oparto na bilansie Eurostatu za 2024 r., alokowanym między prąd i ciepło według egzergii przy przyjętej jakości ciepła 35%, oraz krajowym równaniu zawartości węgla w paliwie z inwentaryzacji KOBiZE (Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami), NID 2026 (https://unfccc.int/sites/default/files/resource/NID%202026%20POL.pdf?download=1). Panel elektrowni PGE, TAURON i Kozienic, obejmujący 65,95% produkcji netto z węgla kamiennego w 2025 r., przenosi trend CO₂ z 2024 na 2025 na podstawie zweryfikowanych emisji w unijnym systemie handlu uprawnieniami do emisji, ETS (https://climate.ec.europa.eu/document/download/53018483-62b3-499e-9ab9-b4a831cc44f4_en?filename=verified_emissions_2025_en.xlsx). Z tego CO₂ i wartości opałowej ARE 2025 (21,525948 MJ/kg) wyznaczono spójne zużycie paliwa: 0,426264049 kg, 9,175737770 MJ i 0,871672595 kg CO₂ na kWh netto technologii. Jest to oszacowanie zużycia 2025, nie pomiar krajowego paliwa. Baza 2024 jest o 4,292% niższa od poziomu panelu przy tej samej alokacji; wymagana intensywność produkcji poza panelem mieści się w zakresie warstw krajowych, lecz nie została zmierzona. Ciepło elektrowni Kozienice przyjęto jako oszacowanie około 164 TJ w 2024 r. i 217 TJ w 2025 r. Nowa masa paliwa zmienia dostawy, transport i wydobycie, w tym metan kopalń przeliczony z danych WUG; pozostałe emisje spalania i ilości wody na kWh są zachowanymi oszacowaniami i nie zostały przeskalowane stosunkiem CO₂.

4. Uran i zachowane poprawki v3

Historyczne procesy wzbogacania uranu przez dyfuzję gazową zastąpiono procesami wirówkowymi o tych samych wzbogaceniach i jednostkach. Zakończenie wzbogacania dyfuzyjnego potwierdzają Departament Energii USA (https://www.energy.gov/pppo/paducah-gdp-shutdown-and-deactivation) i Orano (https://www.orano.group/en/nuclear-expertise/orano-s-sites-around-the-world/uranium-transformation/tricastin). Jest to lepsza reprezentacja rodzaju technologii, nie twierdzenie o strukturze zakupów paliwa jądrowego w 2025 r.; daty jednostkowych danych tła pozostają historyczne. Z v3 zachowano polską charakteryzację wykazanych strumieni wody z zastępczym odpływem 0,025 l na kg wody odkarbonizowanej oraz strukturę technologii membranowej i przeponowej w produkcji chloru według Euro Chlor (https://www.chlorineindustryreview.com/competitive-supplier). Macierz procesów tła i współczynniki charakteryzacji pochodzą z zamrożonego modelu 2024; wszystkie zmiany rozwiązano w pełnym grafie procesów.

5. Alokacja

Alokacja jest hybrydowa: krajowy węgiel brunatny według energii netto prądu i ciepła, węgiel kamienny i część tła według egzergii, pozostałe procesy według udokumentowanych reguł źródeł. Dla węgla brunatnego paliwo i aktualizowane emisje pochodzą ze wspólnej grupy rocznej. Dla węgla kamiennego połączono krajową bazę paliwową 2024 z trendem panelu elektrowni 2024–2025, zachowując wspólną regułę alokacji. Ograniczenia tych oszacowań opisuje metoda; przyjęcie alokacji dla określonego programu ocenia się osobno. Nie ogłasza się pełnej harmonizacji każdej pary współproduktów; przyjęcie tej alokacji dla określonego programu ocenia się osobno.

6. Węgiel biogeniczny

Model stosuje jedną konwencję w całym miksie, imporcie i tle: cały znany metan biogeniczny ma współczynnik 27,1 kg CO₂ równ. na kg, a biogeniczny CO₂ jest neutralny w charakteryzacji. Współczynnik pochodzi z noty holenderskiej krajowej bazy środowiskowej NMD (https://milieudatabase.nl/nl/downloads-plugin/download/notitie-stappenplan-biogene-koolstof/); raport NMD o elektryczności (https://milieudatabase.nl/nl/rapporten-tool/report/242/) opisuje podobną praktykę. Rozszerzenie zasady na cały miks jest wyborem tego modelu. Mas nie wyzerowano i nie dodano sztucznego pochłaniania. Suma emisji i zapisanego pochłaniania samego biogenicznego CO₂ wynosi +0,005592553 kg CO₂/kWh; nie dodaje się jej do wybranego wpływu na klimat i nie jest ona pełnym bilansem wszystkich form węgla. Relację konwencji do rachunku węgla biogenicznego w EN 15804 ocenia się w wybranym zastosowaniu.

7. Zasady doboru danych energii

Zbiór jest rocznym fizycznym miksem dostawy przy krajowej strukturze napięć. Nie jest miksem rezydualnym, profilem sprzedawcy ani profilem określonego napięcia. Według załącznika E do EN 15941:2024 miks konsumpcyjny jest właściwy dla etapów poza bezpośrednią kontrolą właściciela deklaracji (E.2.6); pakiet zawiera hipotetyczną próbę modułu C3 z wkładem 10 kWh. Dla energii kupowanej przez konkretny zakład stosuje się E.2.2 łącznie z podejściem regionalnym i zasadami programu z E.2.1.4. Jeżeli program uwzględnia instrumenty umowne, dobiera się udokumentowane dane dostawcy, własnego wytwarzania lub miksu rezydualnego. Jeżeli program przyjmuje podejście fizyczne, dobiera się odpowiedni profil fizyczny lub konsumpcyjny. Brak profilu rezydualnego w tym pakiecie nie uprawnia do odstąpienia od zasad programu. Kryteriami oceny zbioru są EN 15804:2012+A2:2019 (PN-EN 15804+A2:2020-03, https://sklep.pkn.pl/pn-en-15804-a2-2020-03p.html; wydanie skonsolidowane https://www.evs.ee/en/evs-en-15804-2012-a2-2019-ac-2021-consolidated) oraz EN 15941:2024 (https://www.evs.ee/en/evs-en-15941-2024). Zasady doboru danych w programie opisują ogólne instrukcje programu EPD Polska (https://epd.org.pl/wp-content/uploads/2024/04/Ogolne-instrukcje-programu-EPD-Polska-.pdf).

8. Jakość i ograniczenia

Ocena jakości objęła 60 jednostek danych z 49 procesów. Dla każdego z 13 podstawowych wskaźników oraz promieniowania jonizującego i odpadów promieniotwórczych oceniono ponad 80,4% bezwzględnych wkładów; pokrycie oceną oznacza zakres sprawdzenia, nie udział dobrych danych. Czas, geografię i technologię oceniono według załącznika E do EN 15804+A2. Najstarsze istotne dane dotyczą cyklu paliwa jądrowego, odpadów uranowych, chemii nadkładu i ilości wody; ich zastąpienie wymaga nowych danych źródłowych, nie zmiany metadanych. Obserwacje Eurostatu 2025 są wstępne. Analizy wrażliwości, obejmujące 14 pełnych wariantów porównanych wewnętrznie, są scenariuszami założeń, nie przedziałem niepewności; publicznie udostępniono wybrany profil. Obliczenia odtworzono drugim, niezależnie zaimplementowanym rachunkiem w ramach kontroli wewnętrznej z zamrożonych danych wejściowych; pliki mają sumy kontrolne. Nie przeprowadzono jeszcze niezależnej recenzji eksperckiej przez człowieka ani nie wydano formalnej decyzji o przyjęciu zbioru w programie deklaracji.

9. Zmiany względem v3

Całkowity wpływ na klimat zmienia się z 0,654596 na 0,644540 kg CO₂ równ./kWh (−1,54%), głównie przez nowy bilans paliwa i CO₂ węgla kamiennego. Zakwaszenie wzrasta o 12,01% głównie wskutek przyjęcia mas SO₂ i NOₓ z ARE; toksyczność dla ludzi bez skutków rakotwórczych maleje o 13,74% głównie wskutek przyjęcia mas metali, a zubożenie warstwy ozonowej o 10,25% głównie wskutek zmiany wzbogacania uranu. Wersję wybrano ze względu na reprezentatywność danych i spójność rachunku; niższy wynik klimatyczny nie jest kryterium wyboru.

10. Pochodzenie tła

Dane tła są zmodyfikowanymi danymi z bazy inwentarzowej cyklu życia szwajcarskiej administracji federalnej. Wymagany cytat: „Life Cycle Inventory database of the Swiss Federal Administration, BAFU:2026”. Zmodyfikowane dane nie są oryginalnym zbiorem i są tak oznaczone; BAFU nie poświadcza modyfikacji ani ich użycia. Pełny graf tła nie jest publikowany. Źródła obserwacji i korekt wskazano w sekcjach 1–7.
