Dwie ścieżki produkcji stali i ich emiso-różnorodność
Emisje węgla z koksu: ∼1,6–2,0 t CO₂e/t stali.
EAF: złom stalowy + energia el. → stal.
Emisje głównie z energii: ∼0,3–0,7 t CO₂e/t stali.
Stal wytwarza się na świecie dwiema dominującymi drogami technologicznymi, które różnią się zasadniczo profilem emisyjnym:
Polska produkcja stali — dominacja EAF i kluczowi producenci
Polska jest jednym z czołowych krajów europejskich pod kątem udziału EAF w produkcji stali. Ok. 68% krajowej produkcji stali surowej pochodzi z pieców elektrycznych łukowych, podczas gdy europejska średnia wynosi ok. 45–47% (dane Eurofer 2023). Wynika to ze struktury historycznej — po transformacji lat 90. znaczna część wielkich pieców została zamknięta, a nowe inwestycje kierowano w EAF dla prętów zbrojeniowych i kształtowników na rynek budowlany.
Polska produkuje głównie stale długie (pręty, walcówka, kształtowniki, rury) z EAF złomowego. Najważniejsi producenci:
- CMC Poland (Zawiercie) — jeden z największych zakładów EAF w Polsce; produkuje pręty zbrojeniowe (BSt500S) i walcówkę na rynek krajowy i eksport; ok. 2,5 mln t/rok mocy produkcyjnej.
- Celsa Huta Ostrowiec — EAF, specjalizacja w prętach zbrojeniowych i kształtownikach dla budownictwa; znaczący dostawca dla polskich projektów infrastrukturalnych.
- Huta Łabędy (Gliwice) — EAF, produkcja kształtowników walcowanych na gorąco (IPE, HEB) i szyn tramwajowych; znana z profili konstrukcyjnych.
- ArcelorMittal Poland — posiada zarówno instalacje EAF, jak i historyczne wielkie piece; produkuje stale płaskie i długie; dominujący dostawca dla motoryzacji.
| Region / kraj | Udział EAF | Udział BF-BOF | Główne produkty EAF |
|---|---|---|---|
| Polska | ~68% | ~32% | pręt zbrojeniowy, walcówka, kształtowniki |
| Unia Europejska — średnia | ~46% | ~54% | stale długie i płaskie |
| Niemcy | ~30% | ~70% | stale płaskie, specjalne |
| Włochy | ~77% | ~23% | pręt, walcówka, profile |
| Świat (globalnie) | ~29% | ~71% | mix (zdominowany przez Chiny: BF-BOF) |
źródła: Eurofer Annual Report 2023; Worldsteel Association – Steel Statistical Yearbook 2023; szacunki poLCA dla Polski na podstawie danych GUS i Polskiej Unii Dystrybutorów Stali 2024.
Dlaczego polska energia elektryczna ma kluczowe znaczenie dla EAF
Piec elektryczny łukowy zużywa typowo 340–380 kWh energii elektrycznej na tonę ciekłej stali (po uwzględnieniu startów, przeładunków i procesów pomocniczych). W odniesieniu do finalnego produktu — walcówki lub pręta — z uwzględnieniem strat w walcowni, zużycie wzrasta do ok. 360 kWh/t.
Przy wskaźniku poLCA-EN-PL-2024 = 0,718 kg CO₂e/kWh daje to:
Zakres: A1 (surowce i złom) + A2 (transport do huty) + A3 (produkcja stali, walcowanie). GWP100 wg IPCC AR6. Energia elektryczna wg wskaźnika poLCA-EN-PL-2024.
Energia elektryczna stanowi 42% śladu GWP polskiej stali EAF. To oznacza, że każda aktualizacja wskaźnika emisyjności sieci (poLCA-EN-PL) bezpośrednio przekłada się na wyniki LCA produktów stalowych — i jest dodatkowym argumentem za stosowaniem danych krajowych zamiast globalnych.
Obliczenia poLCA; wskaźnik energii: poLCA-EN-PL-2024 = 0,718 kg CO₂e/kWhDla porównania: ta sama huta EAF działająca w kraju z czystą siatką energetyczną osiągałaby znacznie niższe wyniki. Przy norweskiej sieci (praktycznie 100% hydro, ok. 0,011 kg CO₂e/kWh) składowa energetyczna spadłaby do zaledwie 0,004 kg CO₂e/kg — a całkowity ślad A1–A3 wynosiłby ok. 0,25 kg CO₂e/kg. Polska EAF jest więc w połowie drogi między zachodnioeuropejską stroną EAF a europą BF-BOF — co stanowi solidną przewagę nad średnią ecoinvent.
Jak dobierać dane LCI dla stali w EPD
Krok 1 — ustal źródło stali: Czy produkt stalowy pochodzi z polskiej
huty EAF czy BF-BOF? Huty EAF produkują głównie stale długie (pręty, walcówka, kształtowniki),
BF-BOF — stale płaskie (blachy, taśmy hot-rolled, cold-rolled).
Krok 2 — wybierz dane LCI: Dla polskiej huty EAF stosuj dataset
poLCA lub dane pierwotne huty. Dla BF-BOF lub importowanej stali zachodnioeuropejskiej
— dataset Eurofer lub ecoinvent z poprawnym modelem geograficznym.
Krok 3 — udokumentuj wybór: ISO 14044 §4.2.3.6 wymaga uzasadnienia
reprezentatywności danych. Opis wybranego datasetu, jego rok referencyjny i zakres
geograficzny powinny pojawić się w raporcie LCA i EPD. Szczegóły dotyczące
wymagań dokumentacyjnych można uzgodnić z programem EPD Polska.
Konsekwencje dla EPD polskich produktów budowlanych
Stal jest składnikiem wielu wyrobów budowlanych, dla których powstają EPD w Polsce: prefabrykatów żelbetowych, elementów stalowych, zbrojenia do betonu towarowego, systemów mocowań czy profili. W każdym z tych przypadków wskaźnik GWP stali wejściowej ma bezpośredni wpływ na wynik deklaracji.
Przy typowym udziale stali w prefabrykacie żelbetowym na poziomie 80–120 kg/m³, różnica między wskaźnikiem 0,62 i 1,78 kg CO₂e/kg przekłada się na 93–139 kg CO₂e/m³ prefabrykatu. W kontekście że średni całkowity GWP prefabrykatu żelbetowego wynosi 200–350 kg CO₂e/m³, ta różnica jest krytyczna dla wiarygodności EPD.
źródła: Multicert Sp. z o.o. (2026), „poLCA — Wskaźnik GWP dla polskiej stali walcowanej z EAF”, luty 2026; Eurofer (2023), „European Steel Industry — LCI Data Report 2023”; Worldsteel Association (2023), „Steel Statistical Yearbook 2023”; ecoinvent v3.10 (2024), dataset „steel, low-alloyed {RER}”; Polska Unia Dystrybutorów Stali (2024), dane o strukturze produkcji krajowej; IPCC (2021), AR6 WG1 — GWP100: CH₄ = 27,9, N₂O = 273; poLCA-EN-PL-2024 (Multicert 2026) — 0,718 kg CO₂e/kWh.