Nota autora do konsultacji · pakiet 2026-10-20.1
Ta nota opisuje projekt modelu i jego ograniczenia. Nie jest raportem niezależnego krytycznego przeglądu.
Wróć do konsultacji i zgłoś uwagę
Jednostka i granice systemu
Wynik projektu odnosi się do 1 kWh energii elektrycznej fizycznie dostarczonej odbiorcy w Polsce w 2025 r. Model opisuje fizyczny miks zużycia, nie miks produkcji, przy uśrednionej krajowej strukturze napięć. Nie wyodrębnia poziomów napięcia ani nie oblicza miksu resztkowego.
Granice systemu przejęto z wersji v4: wydobycie i transport paliw, spalanie, infrastrukturę i straty sieci. Wynik nie jest dowodem niskiej emisji konkretnego producenta ani zamiennikiem energii dostawcy lub miksu resztkowego, gdy zasady kategorii wyrobów wymagają tych wielkości.
Krajowe dane i historyczne tło
Dane krajowe dotyczą produkcji energii elektrycznej i ciepła z węgla kamiennego i brunatnego: baza 2024 z panelem trendu 2025 dla węgla kamiennego oraz wspólne sumy Agencji Rynku Energii za 2025 r. dla węgla brunatnego. Ocenę jakości rozszerzono o 11 wcześniej nieobjętych nią procesów i dwa polskie bilanse wody kopalnianej.
Pozostałe procesy pochodzą z historycznego tła bazy, w tym wydobycie uranu, transport gazu skroplonego i roboty strzałowe. Nowy rachunek nie zmienił tych przybliżeń w pomiary Polski 2025. Wewnętrzny rejestr 73 decyzji jakości podaje dla każdego istotnego elementu rok źródłowy, zakres użycia i warunek aktualizacji przed kolejnym wydaniem rocznym. W pakiecie publikujemy zagregowane udziały jakości danych dla 15 wskaźników.
Wspólna alokacja prądu i ciepła
Względem wersji v4 zmieniono metodę alokacji. Dla nowych strumieni węgla kamiennego i brunatnego obciążenia dzieli wspólny klucz jakości energii aE = E/(E+qQ), z q = 0,35 dla obu paliw, zastosowany przed agregacją. E oznacza energię elektryczną, a Q — ciepło, wyrażone w tej samej jednostce energii. Procesów historycznych nie dzielono ponownie.
Wartość q = 0,35 jest przybliżeniem jakości ciepła z literatury (Itten i in. 2023) dla sytuacji bez danych zakładowych, pomiędzy ciepłem grzewczym a parą przemysłową. Jest to przybliżenie modelowe, nie wartość zmierzona dla polskiego ciepła. Analiza 17 par współczynników daje dla wyniku klimatycznego zakres od około −10,7% (q = 1) do +8,8% (q = 0) wobec wyniku centralnego; są to testy graniczne, nie przedział ufności.
Ograniczenia: brak niealokowanych inwentarzy historycznych, aktywność pierwszego spalania pozostaje bez przeskalowania, węgiel brunatny dzielony jest na poziomie grupy, a nieodtworzone wymiany historyczne zachowują dotychczasowe ilości na kWh.
Rachunek węgla biogenicznego
Węgiel biogeniczny rozliczono jawnie dla objętych źródeł. CO₂ i CH₄ scharakteryzowano osobno, dla gazu z osadów ściekowych i bioodpadów przyjęto transfery netto węgla ze składu gazu, a drewno pozostawione w kopalniach rozliczono terminalnie z wejścia tarcicy, bez kredytu trwałego składowania. Nie zastosowano globalnej korekty wymuszającej zerowy bilans.
Wybrano wariant źródłowy: dwie krawędzie grafu dla biogazu przeliczono z zachowaniem energii wejściowej po zmianie wartości opałowej, dlatego przeliczono cały graf, nie tylko wiersz biogeniczny. Potencjał globalnego ocieplenia związany z węglem biogenicznym (GWP-biogenic) wynosi 0,0013 kg CO₂ równ./kWh.
Ograniczenia: rachunek nie jest pełnym fizycznym bilansem bazy, właściwości gazu pochodzą z 2007 r., ilości drewna są oszacowaniem autora bazy, a tlenek węgla i oleje pochodzenia biogenicznego nie mają współczynnika w użytym zestawie metody. Diagnostyka daje około 0,00013 kg CO₂/kWh dla utlenienia tlenku węgla i około 0,0000036 kg CO₂/kWh w skrajnym przeliczeniu olejów. To oszacowania ograniczeń, nie wartości dopisane do wyniku.
Woda kopalniana i jakość danych
Dla rozpoznanych krajowych ilości węgla brunatnego i kamiennego zastosowano polski współczynnik charakterystyki niedoboru wody 1,96 zamiast odziedziczonego 42,95. Zachowano źródłowe oszacowania poboru i założony zwrot 90%, który jest założeniem autora bazy, nie pomiarem. Wskaźnik zubożenia zasobów wodnych (WDP) zmienił się z 0,0212 do 0,0173 m³ równoważnika światowego/kWh; pozostałe 36 wskaźników nie zmieniło się w tym kroku.
Ocena jakości obejmuje ponad 80% bezwzględnych wkładów w 13 podstawowych i dwóch dodatkowych wskaźnikach. Pokrycie oznacza udział objęty oceną, nie udział dobrych danych. Słaba lub bardzo słaba aktualność dotyczy ponad 80% wkładów m.in. w wynikach dla węgla biogenicznego, eutrofizacji wód słodkich, zasobów wodnych i odpadów promieniotwórczych. Historyczny model robót strzałowych odpowiada za 7,62% bezwzględnych wkładów eutrofizacji lądowej; jego ograniczenia wymagają uwzględnienia przy interpretacji tego wyniku.
Status kontroli i przeglądu
Zakończono wewnętrzną kontrolę obliczeń i metody z użyciem dwóch modeli sztucznej inteligencji. Sprawdzono 37 wskaźników, 17 wariantów alokacji, sumy składników klimatycznych oraz zachowanie dotychczasowych plików wersji v4.
Ta nota jest własnym opisem metody, nie raportem niezależnego krytycznego przeglądu. Projekt nie przeszedł przeglądu eksperta, nie został formalnie przyjęty przez operatora programu. Publiczna wersja v4 pozostaje odrębnym wydaniem w kalkulatorze i katalogu danych.
Źródła i sposób użycia
Pakiet konsultacyjny 2026-10-20.1 zawiera 37 własnych wyników zagregowanych, opis zmian, ograniczenia, warunki wykorzystania i manifest. Nie zawiera kopii inwentarzy, norm ani raportów dostawców; tło pochodzi z publicznie opisanej bazy, do której podajemy odsyłacz.
Różnica +0,42% względem v4 jest skutkiem zmiany modelowania: alokacji, grafu dostaw biogazu i charakterystyki węgla biogenicznego. Nie jest zmierzonym wzrostem emisji elektrowni. Wskaźnik klimatyczny należy czytać razem z pozostałymi 36 wskaźnikami i rejestrem jakości; 37 obliczonych wartości nie oznacza, że wszystkie mają równą jakość.