Część I: EN 15804 — dokąd zmierza norma?
Skąd wzięła się potrzeba rewizji A3?
Obecna wersja normy — EN 15804:2012+A2:2019 — obowiązuje dla wszystkich nowych EPD od października 2022 r. Była dużym krokiem naprzód: wprowadziła rozdzielenie GWP na składowe (fossil, biogenic, luluc), rozszerzyła zakres obowiązkowych modułów o C1–C4 i D, oraz przyjęła wskaźniki EF 3.0 (później aktualizowane do EF 3.1).
Problem polega na tym, że CPR 2024/3110 stawia przed normami zharmonizowanymi nowe wymagania, których A2 nie przewidywała. Między innymi:
- Obowiązkowe deklarowanie GWP w Deklaracji Właściwości Użytkowych i Zgodności (DoPC)
- Powiązanie danych EPD z Digital Product Passport (DPP)
- Umożliwienie weryfikacji w ramach Systemu 3+ (walidacja danych wejściowych, nie tylko wyniku)
- Potencjalne rozszerzenie o wskaźniki śladu środowiskowego PEF
Co może zmienić A3? Kierunki dyskusji
Na marzec 2026 r. nie istnieje formalny projekt normy EN 15804+A3 (brak prEN, brak FprEN). Poniższe kierunki wynikają z prac CEN/TC 350, dyskusji w ECO Platform i wymogów CPR 2024/3110 — nie są potwierdzonymi zmianami. Traktuj je jako prognozę, nie fakt.
Na podstawie prac CEN/TC 350 i wymagań CPR można wskazać kilka kierunków:
Kiedy można oczekiwać A3?
Rewizja EN 15804 wymaga formalnego zlecenia normalizacyjnego (Standardisation Request) od Komisji Europejskiej do CEN. Na marzec 2026 r. takie zlecenie dotyczące samej EN 15804 nie zostało opublikowane. CEN/TC 350 prowadzi prace przygotowawcze, w tym w nowym podkomitecie SC 1 „Circular Economy in the Construction Sector”.
Realistyczny harmonogram: zlecenie KE w 2026–2027, projekt prEN w 2027–2028, głosowanie formalne (FprEN) w 2028–2029, publikacja najwcześniej 2029. Następnie — okres przejściowy dla operatorów programów EPD (typowo 12–18 miesięcy).
EPD sporządzane dziś według EN 15804+A2 pozostaną ważne przez swoj normalny okres (5 lat). Nie ma powodu do wstrzymywania się z EPD w oczekiwaniu na A3. Producenci, którzy przygotowują się do wymogów CPR, powinni zacząć zbierać dane LCA teraz — metodyka A2 stanowi solidną podstawę.
Część II: System AVS 3+ — nowy mechanizm weryfikacji
Kontekst: systemy oceny w starym i nowym CPR
Stare CPR 305/2011 definiowało pięć systemów oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych (AVCP): 1+, 1, 2+, 3 i 4. Każdy z nich określał podział zadań między producentem a jednostką notyfikowaną — od pełnej certyfikacji (System 1+) do samodzielnej deklaracji producenta (System 4).
Nowe CPR 2024/3110 zmienia nomenklaturę na AVS (Assessment and Verification System) i dodaje szósty system — System 3+ — przeznaczony wyłącznie dla właściwości środowiskowych wyrobów budowlanych.
Czym System 3+ różni się od Systemu 3?
| Aspekt | System 3 | System 3+ |
|---|---|---|
| Zakres | Właściwości fizyczne / mechaniczne | Właściwości środowiskowe |
| Producent | Zleca badanie typu do laboratorium; prowadzi ZKP | Sam wykonuje ocenę LCA (zbiera dane, modeluje, oblicza); prowadzi ZKP |
| Jednostka notyfikowana | Laboratorium badawcze — wykonuje badanie typu | Jednostka walidacyjna — weryfikuje dane wejściowe, założenia, zgodność z regułami |
| Dokument wyjściowy | Raport z badania typu | Raport walidacyjny |
| Podstawa prawna | Załącznik V CPR (systemy 1+ do 4) | Rozp. delegowane (UE) 2024/2769 |
Kluczowa różnica: w Systemie 3 laboratorium samo wykonuje badanie — producent dostaje gotowy wynik. W Systemie 3+ producent jest odpowiedzialny za całą ocenę LCA, a jednostka notyfikowana pełni rolę walidatora, sprawdzając czy dane wejściowe są wiarygodne, założenia uzasadnione, a obliczenia zgodne z obowiązującymi regułami (np. EN 15804, PCR).
Notyfikowana Jednostka Walidacyjna — nowa kategoria
CPR 2024/3110 tworzy nowy typ jednostki notyfikowanej: Notified Assessment Validation Body. To nie jest laboratorium badawcze ani jednostka certyfikująca — to podmiot wyspecjalizowany w walidacji danych LCA i ocen środowiskowych.
W praktyce oznacza to, że dotychczasowi weryfikatorzy EPD (third-party verifiers w programach takich jak EPD Polska, EPD International, IBU) będą mogli ubiegać się o status jednostek notyfikowanych w ramach Systemu 3+. Weryfikacja EPD — dotychczas dobrowolna — staje się elementem regulowanego systemu CE marking.
Które wyroby będą objęte Systemem 3+?
Komisja Europejska określi aktami delegowanymi (Art. 28 ust. 2 CPR), które rodziny wyrobów i które właściwości zasadnicze podlegają któremu systemowi AVS. Na podstawie dotychczasowych dyskusji DG GROW, w pierwszej fali oczekuje się:
- Prefabrykaty betonowe
- Wyroby ze stali konstrukcyjnej
- Stal zbrojeniowa i sprężająca
- Cement
- Wyroby termoizolacyjne
- Okna, drzwi, bramy i okucia
Kiedy System 3+ zacznie obowiązywać?
Sam fakt istnienia Systemu 3+ w prawie nie oznacza, że producenci już muszą go stosować. Obowiązek powstaje dopiero po spełnieniu trzech warunków: (1) KE wyda akt delegowany przypisujący System 3+ do danej rodziny wyrobów, (2) CEN opublikuje nową normę zharmonizowaną (hTS) uwzględniającą właściwości środowiskowe, (3) upłynie okres koegzystencji (typowo 12–36 miesięcy), w którym stara i nowa norma obowiązują równolegle. Dopiero po wycofaniu starej hTS obowiązek staje się bezwzględny.
Na marzec 2026 r. żadna nowa norma zharmonizowana (hTS) uwzględniająca właściwości środowiskowe nie została jeszcze opublikowana w Dzienniku Urzędowym UE. Oznacza to, że żaden producent nie ma jeszcze prawnego obowiązku deklarowania GWP ani stosowania Systemu 3+.
Co to oznacza dla polskich producentów?
Chociaż obowiązki formalne są jeszcze odległe, kierunek jest jednoznaczny: dane środowiskowe stają się integralną częścią oznakowania CE. Oto kluczowe wnioski:
Podsumowanie: co wiemy, a czego nie
| Temat | Status (III 2026) |
|---|---|
| EN 15804+A2 | Obowiązuje — podstawa wszystkich nowych EPD |
| EN 15804+A3 | Brak formalnego projektu — prace przygotowawcze CEN/TC 350 |
| System AVS 3+ | Istnieje prawnie (Rozp. 2024/2769) |
| Obowiązek GWP w DoPC | Nie obowiązuje — brak nowych hTS |
| Notyfikowane jednostki walidacyjne | Ramy prawne gotowe — brak notyfikowanych podmiotów |
| Digital Product Passport | Wymaga aktów wykonawczych KE — nieopublikowane |
źródła: Rozporządzenie (UE) 2024/3110 Parlamentu Europejskiego i Rady (nowe CPR), Dz.U. UE L 2024; Rozporządzenie delegowane (UE) 2024/2769 wprowadzające System AVS 3+; EN 15804:2012+A2:2019 — Sustainability of construction works; CEN/TC 350, program prac 2024–2026; ECO Platform, CEN/TC 350 subgroup on CPR Technical Acquis; European Commission DG GROW, Construction Products Regulation implementation.
Informacje aktualne na dzień publikacji (10 marca 2026). Obowiązki wchodzą w życie po opublikowaniu nowych norm zharmonizowanych i aktów wykonawczych Komisji Europejskiej w Dzienniku Urzędowym UE.