Przejdź do treści
poLCADane środowiskowe dla PolskiSzukaj
Wróć do bloga

EN 15804+A3 i System AVS 3+ — co czeka producentów wyrobów budowlanych

Materiał opisuje rozróżnienie między zmianami normy EN 15804, weryfikacją deklaracji środowiskowej i systemem oceny 3+. Zapowiedź rewizji normy nie jest jej opublikowanym wymaganiem, a recenzja modelu nie jest notyfikacją jednostki.

Zespół analizujący dokumentację techniczną
Zakres artykułu
  • Zapowiedź rewizji normy nie jest opublikowanym wymaganiem.
  • System 3+ i weryfikacja EPD nie są zamiennymi nazwami.
  • Zakres obowiązków producenta i jednostki trzeba ustalić dla konkretnego wyrobu.
A2
→ A3
Obecna wersja EN 15804
Rewizja A3 w przygotowaniu
3+
nowy system
System oceny i weryfikacji
dla właściwości środowiskowych
2024/2769
rozp. deleg.
Akt wprowadzający System 3+
w mocy od XI 2024

Część I: EN 15804 — dokąd zmierza norma?

Skąd wzięła się potrzeba rewizji A3?

W artykule omawiano EN 15804:2012+A2:2019 oraz przewidywane kierunki dalszych prac. Aktualne oznaczenie i status dokumentu należy sprawdzić w katalogu jednostki normalizacyjnej; prognoz nie należy traktować jako opublikowanej normy.

Problem polega na tym, że CPR 2024/3110 stawia przed normami zharmonizowanymi nowe wymagania, których A2 nie przewidywała. Między innymi:

  • Obowiązkowe deklarowanie GWP w Deklaracji Właściwości Użytkowych i Zgodności (DoPC)
  • Powiązanie danych EPD z Digital Product Passport (DPP)
  • Umożliwienie weryfikacji w ramach Systemu 3+ (walidacja danych wejściowych, nie tylko wyniku)
  • Potencjalne rozszerzenie o wskaźniki śladu środowiskowego PEF

Co może zmienić A3? Kierunki dyskusji

Zastrzeżenie

Na marzec 2026 r. nie istnieje formalny projekt normy EN 15804+A3 (brak prEN, brak FprEN). Poniższe kierunki wynikają z prac CEN/TC 350, dyskusji w ECO Platform i wymogów CPR 2024/3110 — nie są potwierdzonymi zmianami. Traktuj je jako prognozę, nie fakt.

Na podstawie prac CEN/TC 350 i wymagań CPR można wskazać kilka kierunków:

1
Węgiel biogeniczny — doprecyzowanie reguł
A2 rozdzieliła GWP na GWP-fossil, GWP-biogenic i GWP-luluc. W praktyce jednak zasady rozliczania węgla biogenicznego (magazynowanie w wyrobach drewnianych, uwalnianie w module C) prowadzą do rozbieżnych wyników między operatorami programów EPD. A3 prawdopodobnie ujednolici zasady rachunkowości węgla biogenicznego — szczególnie dla wyrobów długożyciowych z drewna i biomasy.
2
Moduł D — harmonizacja metody alokacji
Moduł D (korzyści poza granicami systemu) jest już obowiązkowy w A2, ale zasady alokacji dla materiałów z recyklingu i odzysku energetycznego różnią się między PCR-ami. Oczekuje się, że A3 ujednolici regułę „end-of-waste” i proporcje alokacji obciążeń między cyklem życia pierwotnym a wtórnym.
3
Zbliżenie z PEF / EF 3.1
Przejście na wskaźniki charakteryzacji EF 3.1 (w miejsce EF 3.0) jest już realizowane w ramach A2 od września 2024 r. A3 może pojść dalej w kierunku harmonizacji z metodyką PEF — np. ujednolicenie wskaźników toksyczności, które w EN 15804 i PEF są obliczane różnymi modelami.
4
Dostosowanie do Systemów AVS z CPR
Zakres przyszłej rewizji normy trzeba potwierdzić w opublikowanym dokumencie. Nie należy przedstawiać przewidywanego brzmienia jako obowiązującego wymagania.

Kiedy można oczekiwać A3?

Artykuł przedstawiał przewidywania dotyczące dalszych prac normalizacyjnych. Nie ustala on aktualnego statusu projektu normy ani daty jego publikacji.

Dawna sekwencja przewidywanych dat rewizji A3 nie była potwierdzonym harmonogramem publikacji. Aktualny etap prac i termin należy sprawdzić w źródłowej dokumentacji normalizacyjnej; nie wynikają one z tej historycznej prognozy.

Co to oznacza w praktyce?

Ważność konkretnej deklaracji zależy od warunków programu i zmian dotyczących produktu lub wymagań. Nie należy gwarantować jej zachowania przez pięć lat wyłącznie na podstawie daty wydania.


Część II: System AVS 3+ — nowy mechanizm weryfikacji

Kontekst: systemy oceny w starym i nowym CPR

Stare CPR 305/2011 definiowało pięć systemów oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych (AVCP): 1+, 1, 2+, 3 i 4. Każdy z nich określał podział zadań między producentem a jednostką notyfikowaną — od pełnej certyfikacji (System 1+) do samodzielnej deklaracji producenta (System 4).

Materiał opisuje rozróżnienie między zmianami normy EN 15804, weryfikacją deklaracji środowiskowej i systemem oceny 3+. Zapowiedź rewizji normy nie jest jej opublikowanym wymaganiem, a recenzja modelu nie jest notyfikacją jednostki.

Czym System 3+ różni się od Systemu 3?

Porównanie Systemów 3 i 3+
Aspekt System 3 System 3+
Zakres Właściwości fizyczne / mechaniczne Właściwości środowiskowe
Producent Zleca badanie typu do laboratorium; prowadzi ZKP Sam wykonuje ocenę LCA (zbiera dane, modeluje, oblicza); prowadzi ZKP
Jednostka notyfikowana Laboratorium badawcze — wykonuje badanie typu Jednostka walidacyjna — weryfikuje dane wejściowe, założenia, zgodność z regułami
Dokument wyjściowy Raport z badania typu Raport walidacyjny
Podstawa prawna Załącznik V CPR (systemy 1+ do 4) Rozp. delegowane (UE) 2024/2769

Kluczowa różnica: w Systemie 3 laboratorium samo wykonuje badanie — producent dostaje gotowy wynik. W Systemie 3+ producent jest odpowiedzialny za całą ocenę LCA, a jednostka notyfikowana pełni rolę walidatora, sprawdzając czy dane wejściowe są wiarygodne, założenia uzasadnione, a obliczenia zgodne z obowiązującymi regułami (np. EN 15804, PCR).

Rola jednostki notyfikowanej w systemie 3+

W systemie 3+ jednostka notyfikowana waliduje ocenę producenta, dane wejściowe, założenia, proces obliczeń i użycie oprogramowania. Zakres obejmuje również wstępną inspekcję zakładu w celu walidacji danych przedsiębiorstwa; określa go załącznik IX pkt 4 do CPR 2024/3110.

Weryfikacja deklaracji środowiskowej wyrobu (EPD) w programie i walidacja przez jednostkę notyfikowaną to odrębne procedury. Doświadczenie w weryfikacji EPD nie nadaje statusu jednostki notyfikowanej, a sama EPD nie zastępuje deklaracji właściwości użytkowych i zgodności ani oznakowania CE.

Które wyroby będą objęte Systemem 3+?

Właściwy system oceny trzeba ustalić z mającego zastosowanie aktu i specyfikacji. Poniższa wcześniejsza lista branż była prognozą; nie potwierdza kolejności ani dat obowiązków producentów.

  • Prefabrykaty betonowe
  • Wyroby ze stali konstrukcyjnej
  • Stal zbrojeniowa i sprężająca
  • Cement
  • Wyroby termoizolacyjne
  • Okna, drzwi, bramy i okucia

Kiedy System 3+ zacznie obowiązywać?

Mechanizm wdrożenia — ważne

Według art. 95 ust. 9 CPR 2024/3110 wymagania i obowiązki z rozdziałów I–III zaczynają mieć zastosowanie do danej rodziny lub kategorii wyrobów po roku od przyjęcia właściwego aktu wykonawczego z art. 5 ust. 8 albo art. 6 ust. 1, chyba że akt wskazuje późniejszą datę. Wcześniejsze stosowanie specyfikacji jest możliwe od jej wejścia w życie, z przeprowadzeniem procedury prowadzącej do deklaracji właściwości użytkowych i zgodności. Wycofanie dawnych odniesień jest odrębnym krokiem: zgodnie z art. 95 ust. 10 Komisja dokonuje go w ciągu roku od rozpoczęcia stosowania tych wymagań i obowiązków. Samo opublikowanie normy przez CEN nie wyznacza tego terminu. Właściwy system oceny trzeba ustalić dla konkretnego wyrobu.

Wcześniejszy wniosek, że w marcu 2026 r. żaden producent nie miał obowiązku deklarowania potencjału globalnego ocieplenia (GWP) ani stosowania systemu 3+, był zbyt szeroki i został wycofany. Status należy ustalić dla konkretnego wyrobu i mających do niego zastosowanie przepisów. Plan prac Komisji COM(2025) 772, sekcja 1.3.8 i tabela 3, rozróżnia dostarczenie normy od przyjęcia aktu nadającego jej obowiązkowy charakter; podane w planie terminy są orientacyjne.


Co to oznacza dla polskich producentów?

Przygotowanie danych środowiskowych warto oddzielić od ustalenia obowiązków prawnych dla wyrobu. Poniższe wskazówki dotyczą organizacji danych; nie wyznaczają dat obowiązkowego stosowania systemu 3+.

1
Dane z EPD jako punkt wyjścia
Dane zebrane na potrzeby EPD mogą być punktem wyjścia do dalszej oceny. Ich zakres i metodę trzeba sprawdzić względem wymagań mających zastosowanie do wyrobu; wcześniejsza weryfikacja EPD nie zastępuje walidacji w systemie 3+.
2
Dokumentacja danych wejściowych
Walidacja w systemie 3+ obejmuje ocenę producenta oraz dane wejściowe, założenia i proces jej opracowania. Potrzebna jest dokumentacja pozwalająca prześledzić pochodzenie danych i ich zastosowanie w obliczeniach. Sama obecność wskaźnika w poLCA nie potwierdza jego przydatności do konkretnej oceny.
3
Reprezentatywność danych
Dobór danych powinien uwzględniać technologię, okres, geografię i granice modelu. Krajowe pochodzenie samo nie rozstrzyga o reprezentatywności; wybór trzeba uzasadnić dla konkretnego zastosowania.

Podsumowanie: co wiemy, a czego nie

Temat Status (III 2026)
EN 15804+A2 Obowiązuje — podstawa wszystkich nowych EPD
EN 15804+A3 Brak formalnego projektu — prace przygotowawcze CEN/TC 350
System AVS 3+ Istnieje prawnie (Rozp. 2024/2769)
Obowiązek GWP w DoPC Nie obowiązuje — brak nowych hTS
Notyfikowane jednostki walidacyjne Ramy prawne gotowe — brak notyfikowanych podmiotów
Digital Product Passport Wymaga aktów wykonawczych KE — nieopublikowane
Najczęściej zadawane pytania
Czy powinienem czekać z EPD na EN 15804+A3?
Decyzję o opracowaniu EPD należy odnieść do potrzeb odbiorców i aktualnych zasad wybranego programu. Zapowiedź rewizji EN 15804 nie wyznacza daty obowiązkowej EPD ani stosowania systemu 3+ dla wszystkich wyrobów.
Czy System 3+ zastąpi dotychczasową weryfikację EPD?
System 3+ określa zadania w ocenie i weryfikacji wymaganej przez CPR. Weryfikacja EPD według zasad programu pozostaje odrębną procedurą. Nie należy zakładać automatycznego zastąpienia jednej procedury drugą ani uznania weryfikatora EPD za jednostkę notyfikowaną.
Czy System 3+ dotyczy tylko GWP?
Zakres systemu 3+ należy odczytać z aktu mającego zastosowanie do danej rodziny wyrobów. Sam fakt obliczania wskaźników środowiskowych nie określa obowiązku ani statusu jednostki.
Kto może zostać notyfikowaną jednostką walidacyjną?
Zadania jednostki notyfikowanej wymagają odpowiedniej notyfikacji i zakresu. Samo doświadczenie w recenzowaniu EPD nie jest dowodem posiadania tego statusu.

źródła: Rozporządzenie (UE) 2024/3110 Parlamentu Europejskiego i Rady (nowe CPR), Dz.U. UE L 2024; Rozporządzenie delegowane (UE) 2024/2769 wprowadzające System AVS 3+; EN 15804:2012+A2:2019 — Sustainability of construction works; CEN/TC 350, program prac 2024–2026; ECO Platform, CEN/TC 350 subgroup on CPR Technical Acquis; European Commission DG GROW, Construction Products Regulation implementation.

Materiał pierwotnie opublikowano 10 marca 2026 r. Opis mechanizmu przejściowego skorygowano 19 października 2026 r. według art. 95 ust. 9–10 CPR. Status norm i obowiązki konkretnego wyrobu wymagają sprawdzenia aktualnych aktów.